شرح و تفسير امام عليه السّلام اين خطبه را پس از جنگ جمل ، خطاب به يارانش مىفرمايد ؛ همان‌گونه كه مدائنى و واقدى گفته‌اند . اين جنگ ، نخستين جنگ حضرت در زمان خلافتش بود . ياران امام عليه السّلام در آن شجاعت و پايدارى فراوانى نشان دادند ، تا جايى كه جنگ در يك روز ، يك‌سره شد و سپاه امام عليه السّلام بر دشمنان پيروز گشتند . از اين روى ، امام عليه السّلام آنان را سپاس گفته و در كلماتى چند ، آنان را به ادامه جهاد و پايدارى تشويق مىكند . ( فو اللّه إنّي لأولى النّاس بالنّاس ) وجوب فرمان‌بردارى از امام عليه السّلام ، صرف نظر از دلايل قرآنى و روايى از شيوه و منش امام عليه السّلام نيز به‌دست مىآيد و اين خود دليلى بسنده است . آن حضرت اگر بين دو راه مخير مىشد كه يكى از آنها ، فداكارى در راه حق و دين بود و ديگرى حفظ قدرت خود بود ، بدون ترديد اولى را برمىگزيد . او تنها براى خدا كار مىكرد و تنها از او مىهراسيد و اما درباره مرگ فرموده بود : « انس من به مرگ بيش از انس كودكى به سينه مادرش است . » « 1 » و اما درباره فقر و عدالت فرموده بود كه حاضر است ، دنيا را بدهد و خاشاكى را از دهان ملخى برنگيرد . « 2 » آيا غير از اين دليل حسى آشكار و روشن باز نياز به دليل ديگرى است ؟ اين بهترين شيوه براى سخن گفتن با نسل جديدى است كه در امور معقول جدل كرده و در منقولات شك و ترديد مىكنند .

--> ( 1 ) . « و اللّه لابن أبي طالب آنس بالموت من الطّفل بثدي امّه » خطبه : 5 . ( 2 ) . « . . . من ورقة في فم جرادة تقضمها » حكمت : 224 .